Khởi nghiệp lần một

Trước RealiTech, tui đã khởi nghiệp một lần rồi. Năm 2019. App tên Beaudy, đặt lịch làm đẹp — spa, nail, tóc, thẩm mỹ viện. Tui vào từ lúc chưa có gì, lo phần đặt nền móng: sản phẩm, vận hành, đi ký merchant.

Tấm hình dưới đây chụp ngày 22 tháng 11 năm 2019, ba tiếng trước giờ mở app.

Sự kiện hôm đó mười người trong team tự làm hết, không thuê agency. Backdrop bong bóng tự ráp, standee tự in, kịch bản tự viết. Tới giờ mở cửa thì ai cũng tươi rói, còn tui thì nằm.

Cuối năm 2019 con số nhìn khá ngon: ba ngàn người dùng, hơn hai trăm merchant ký hợp đồng, năm ngàn địa điểm trong hệ thống. Có báo viết bài, tựa đại khái là “9x muốn thay đổi ngành làm đẹp Việt Nam bằng ứng dụng công nghệ”. Đọc xong sướng cả tuần.

Rồi đầu tháng 12 tụi tui đi thi TECHFEST ở Hạ Long. Lần đầu tui ra Bắc.

Vào được Top 80. Anh CEO lên pitch — fail. Tui pitch vòng vớt — cũng fail. Về Sài Gòn im re.

Đầu 2020 thì COVID tới. Làm đẹp là ngành đóng cửa sớm nhất và mở lại sau cùng. Anh CEO tạm dừng kinh doanh. Tới giờ vẫn chưa mở lại.

Hồi đó tui tưởng vấn đề nằm ở sản phẩm

Suốt năm 2019 tui bận nhất hai chuyện: làm cho app chạy mượt, và ký cho được nhiều merchant. Trong đầu tui lúc đó, thành công nghĩa là app đẹp, nhiều chỗ để đặt, nhiều người tải. Ba thứ đó xong là xong.

Nhưng ba ngàn lượt tải không có nghĩa là ba ngàn người đặt lịch. Hai trăm merchant ký hợp đồng không có nghĩa là hai trăm chỗ mở app mỗi sáng. Tụi tui dựng được cái chợ, nhưng chưa kịp biến nó thành cái chợ có người đi.

Hồi đó tui không nhìn ra chỗ đó. Tui đo bằng mấy con số dễ đo: tải, ký, lượt. Mấy con số khó đo hơn — tuần sau còn bao nhiêu người quay lại, một merchant kiếm thêm được bao nhiêu tiền nhờ có app — tui gần như không rớ tới. COVID đúng là cú đấm thiệt, nhưng nói cho thành thật thì trước khi bị đấm, tụi tui cũng chưa biết cái gì đang giữ người ta ở lại.

Còn vụ pitch fail ở Hạ Long, mãi sau tui mới hiểu vì sao. Tụi tui lên nói về sản phẩm: app có gì, làm được gì, đẹp cỡ nào. Ban giám khảo thì đang hỏi chuyện khác: ai trả tiền, trả vì lý do gì, và tại sao lại là tụi em. Hai bên nói hai chuyện khác nhau trong ba phút thì trật là phải.

Bây giờ tui bắt đầu từ chỗ khác

Sáu năm sau, RealiTech là lần hai. Nhìn ngoài thì khác hẳn — không còn app tiêu dùng, chuyển qua VR, AR và bản sao số cho nhà máy với bất động sản. Nhưng thứ đổi nhiều nhất không phải ngành, mà là thứ tự tui làm.

Hồi đó: có ý tưởng, làm sản phẩm, rồi đi tìm người xài.

Bây giờ: tìm chỗ người ta đang mất tiền, ngồi nghe cho kỹ, rồi mới làm thứ nhỏ nhất đủ để họ bớt mất.

Hồi đó tui khoe công nghệ. Bây giờ tui nói kết quả, để dành phần công nghệ cho lúc người ta hỏi.

Hồi đó tui sợ nhất là bị chê sản phẩm dở. Bây giờ tui sợ nhất là làm ra một thứ hay mà không ai cần.

Tui không tiếc năm 2019. Không có lần đó thì lần này tui vẫn sẽ đi đúng con đường cũ, chỉ là muộn hơn sáu năm và tốn hơn nhiều. Cái giá của bài học là một công ty đóng cửa, một quãng sống lay lắt sau dịch, và cảm giác kỳ cục khi mở điện thoại thấy app cũ vẫn còn nằm đó mà server thì tắt từ lâu.

Còn tấm hình nằm dưới sàn kia thì tui vẫn thích. Ba tiếng trước giờ mở app, mệt tới mức không đứng nổi, mà vẫn còn sức đùa một câu rồi bấm đăng.

Chỗ đó tui không đổi.